Rozwód to zazwyczaj trudny czas dla całej rodziny, a w szczególności dla dzieci. Uregulowanie kontaktów z dzieckiem po rozwodzie jest kluczowe dla jego prawidłowego rozwoju i poczucia bezpieczeństwa. Proces ten może przebiegać na kilka sposobów, od porozumienia rodziców po rozstrzygnięcie sądowe. Ważne jest, aby podczas ustalania kontaktów z dzieckiem zawsze kierować się jego dobrem.

Prawo do kontaktów z dzieckiem a władza rodzicielska.

W polskim prawie, zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), każdy rodzic oraz jego dziecko ma prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Jest to niezależne od tego, czy rodzic posiada pełną władzę rodzicielską, czy też została ona ograniczona, a nawet całkowicie odebrana. Oznacza to, że nawet jeśli władza rodzicielska jednego z rodziców zostanie zawieszona lub ograniczona, prawo do kontaktów z dzieckiem nadal mu przysługuje. Wyjątkiem są jedynie sytuacje, gdy kontakty te poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają.

Kontakty z dzieckiem obejmują szeroki zakres relacji. Nie sprowadzają się jedynie do osobistych spotkań. Mogą to być również:

• odwiedziny dziecka w miejscu jego zamieszkania;
• zabieranie dziecka poza jego stałe miejsce pobytu (np. na weekend, ferie, wakacje);
• bezpośrednie porozumiewanie się, w tym rozmowy telefoniczne i wideorozmowy;
• utrzymywanie korespondencji;
• korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym środków komunikacji elektronicznej.

Sposoby uregulowania kontaktów z dzieckiem.

Istnieją dwie główne drogi uregulowania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie:

• Kontakty z dzieckiem porozumienie rodzicielskie.
• Kontakty z dzieckiem postępowanie sądowe.

Kontakty z dzieckiem porozumienie rodzicielskie.

Najbardziej pożądanym rozwiązaniem jest polubowne ustalenie kontaktów z dzieckiem przez samych rodziców. Kiedy rodzice potrafią dojść do porozumienia w kwestii opieki nad dzieckiem i jego kontaktów, mogą sporządzić pisemne porozumienie, często nazywane planem wychowawczym. Taki plan może być bardzo szczegółowy i obejmować m.in.:

• harmonogram spotkań (dni i godziny, weekendy);
• zasady spędzania świąt, ferii i wakacji;
• sposób komunikacji (telefonicznej, elektronicznej);
• zasady dotyczące udziału w ważnych wydarzeniach w życiu dziecka (np. uroczystości szkolne).

Porozumienie takie, choć nie musi być zatwierdzone przez sąd, może zostać przedstawione sądowi w trakcie sprawy rozwodowej. Sąd zazwyczaj akceptuje takie porozumienie, jeśli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Mediacja może być pomocna w wypracowaniu takiego kompromisu, zwłaszcza gdy rodzice mają trudności w bezpośredniej komunikacji.

Kontakty z dzieckiem postępowanie sądowe.

Jeśli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, kontakty z dzieckiem po rozwodzie zostaną rozstrzygnięte przez sąd. Może to nastąpić w wyroku rozwodowym, jako część orzeczenia o władzy rodzicielskiej i alimentach, lub w odrębnym postępowaniu w sądzie rejonowym (wydział rodzinny i nieletnich).

We wniosku do sądu należy szczegółowo przedstawić propozycję harmonogramu kontaktów oraz uzasadnić, dlaczego jest ona zgodna z dobrem dziecka. Sąd, orzekając w tej kwestii, zawsze kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka, biorąc pod uwagę jego wiek, potrzeby, relacje z obojgiem rodziców, a także możliwości rodziców. Sąd może również uwzględnić rozsądne życzenia dziecka, jeśli jest ono w stanie je wyrazić.

Sąd może orzec o różnych formach kontaktów, w tym:

• regularne spotkania w określone dni tygodnia lub miesiąca;
• kontakty w co drugi weekend;
• spędzanie naprzemiennie świąt, ferii i wakacji;
• możliwość kontaktu telefonicznego lub elektronicznego w określonych porach.

W skrajnych przypadkach, jeśli dobro dziecka jest zagrożone, sąd może ograniczyć kontakty, na przykład poprzez zezwolenie na spotkania tylko w obecności drugiego rodzica, kuratora sądowego lub innej wskazanej osoby. Sąd może również ograniczyć kontakty do porozumiewania się na odległość lub nawet je całkowicie zakazać, jeśli utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka.

Opinia Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS).

W sprawach rodzinnych, w których sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej lub kontaktach z dzieckiem, często kluczową rolę odgrywa Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów (OZSS). Jest to instytucja powoływana przez sąd, składająca się z psychologów, pedagogów, a często i biegłych sądowych z innych dziedzin. Ich zadaniem jest przeprowadzenie badań i wydanie opinii OZSS, która ma na celu wszechstronną ocenę sytuacji rodzinnej. Opinia ta jest niezwykle istotna, ponieważ dostarcza sądowi specjalistycznej wiedzy na temat relacji między rodzicami a dzieckiem, a także na temat kompetencji wychowawczych i psychologicznych obu stron.

Zmiana ustaleń dotyczących kontaktów z dzieckiem.

Raz ustalone kontakty z dzieckiem nie są dane raz na zawsze. Sąd opiekuńczy może zmienić swoje rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeśli wymaga tego dobro dziecka. Może się to zdarzyć, gdy zmienią się okoliczności, np. zmieni się miejsce zamieszkania dziecka lub rodzica, zmienią się potrzeby rozwojowe dziecka, czy też wystąpią problemy w realizacji dotychczasowych ustaleń. Wniosek o zmianę kontaktów należy złożyć do sądu, przedstawiając nowe okoliczności i uzasadniając, dlaczego zmiana jest korzystna dla dziecka.

Uregulowanie kontaktów z dzieckiem – rola adwokata.

Jako adwokat zajmujący się prawem rodzinnym, moją rolą jest przede wszystkim zapewnienie, że proces uregulowania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie przebiegnie w sposób jak najmniej stresujący dla klienta i przede wszystkim dla dziecka. Pomagam w negocjacjach z drugim rodzicem, aby wypracować satysfakcjonujące porozumienie rodzicielskie. Jeśli ugoda nie jest możliwa, przygotowuję wniosek do sądu, dbając o to, by zawierał wszystkie niezbędne elementy i jak najlepiej przedstawiał interesy klienta oraz dziecka. Reprezentuję klienta w postępowaniu sądowym, przedstawiając dowody i argumentując za zaproponowanym harmonogramem kontaktów, zawsze z naciskiem na dobro dziecka. Moje doświadczenie pozwala mi przewidzieć możliwe trudności i skutecznie im przeciwdziałać.

Uregulowanie kontaktów z dzieckiem po rozwodzie – przykład z życia.

Pani Monika zwróciła się do mnie z prośbą o pomoc w uregulowaniu kontaktów z jej synem, Michałem, po rozwodzie z panem Piotrem. Początkowo rodzice próbowali porozumieć się samodzielnie, ale pan Piotr regularnie utrudniał pani Monice kontakty z dzieckiem, powołując się na różne, często nieuzasadnione, przeszkody. Michał był coraz bardziej zagubiony i cierpiał emocjonalnie z powodu nieregularnych spotkań z matką.

Zaproponowałem pani Monice złożenie wniosku do sądu o uregulowanie kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Przygotowałem szczegółowy wniosek, w którym przedstawiłem propozycję harmonogramu spotkań, uwzględniającą potrzeby Michała oraz możliwości obu rodziców. Podczas rozprawy sądowej argumentowałem, że nieregularne kontakty negatywnie wpływają na rozwój dziecka i że stały harmonogram jest w jego najlepszym interesie. Sąd, po zapoznaniu się z dowodami i wysłuchaniu obu stron, orzekł o stałym harmonogramie kontaktów pani Moniki z Michałem, w tym co drugi weekend i część wakacji, co znacząco poprawiło ich wzajemne relacje i stabilizację życia Michała.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).
Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.).