Rozwód międzynarodowy z orzeczeniem o winie to skomplikowane zagadnienie, które pojawia się, gdy małżonkowie mają różne obywatelstwa, mieszkają w różnych krajach Unii Europejskiej, lub są obywatelami kraju spoza UE, ale mieszkają w państwie członkowskim. Taka sytuacja wymaga specjalistycznej wiedzy prawniczej. Adwokat rozwodowy skutecznie przeprowadzi postępowanie rozwodowe i zabezpieczyć swoje interesy.

Czym jest rozwód międzynarodowy z orzeczeniem o winie?

Rozwód międzynarodowy to rozwód, w którym występuje tzw. element obcy, czyli sprawa ma związek z więcej niż jednym państwem. Może to wynikać z obywatelstwa stron, ich miejsca zamieszkania, miejsca zawarcia małżeństwa czy położenia majątku. Orzeczenie o wyłącznej winie jednego z małżonków oznacza, że sąd bada, który z małżonków swoim zachowaniem doprowadził do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Orzeczenie to ma istotne konsekwencje, zwłaszcza w kontekście alimentów na rzecz byłego małżonka. Orzekanie o winie jest nieraz konieczne nie z przyczyn moralnych ale wobec wymogów formalnych.

Wyrok bez orzekania o winie może być wydany jedynie na wspólny wniosek obojga małżonków. Nie jest możliwe uzyskanie takiego stanowiska gdy pozwany małżonek nie odpowiedział na pozew, nie bierze udziału w postępowaniu, nie stawia się na rozprawy. Wówczas mimo braku moralnej potrzeby, małżonek który wystąpił o rozwód musi udowadniać winę w przyczynieniu się do rozpadu małżeństwa drugiemu małżonkowi.

Jakie przepisy regulują rozwód międzynarodowy?

W przypadku rozwoju międzynarodowego z wyłącznej winy jednego małżonka, w obrębie Unii Europejskiej zastosowanie znajdują przede wszystkim:

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 (Bruksela II bis)
To rozporządzenie określa jurysdykcję (czyli sąd którego państwa jest właściwy do rozpoznania sprawy) w sprawach małżeńskich i sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej. Dzięki niemu wiadomo, który sąd ma prawo zająć się danym rozwodem międzynarodowym.

Rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010 (Rzym III)
To rozporządzenie dotyczy wyboru prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej. Warto zaznaczyć, że Polska nie jest stroną tego rozporządzenia. Mimo to, jego istnienie jest istotne dla zrozumienia kontekstu międzynarodowego.

Gdy Rozporządzenie Rzym III nie ma zastosowania (jak w Polsce), wciąż kluczową rolę odgrywa polska Ustawa Prawo Prywatne Międzynarodowe (ppm). Zgodnie z jej art. 54, podstawowym kryterium do ustalenia prawa właściwego dla rozwodu międzynarodowego jest:

1. Wspólne prawo ojczyste (obywatelstwo) małżonków w chwili żądania rozwodu. Jeśli oboje małżonkowie mają to samo obywatelstwo, to prawo tego państwa będzie właściwe.
2. W przypadku braku wspólnego obywatelstwa – prawo wspólnego miejsca zamieszkania małżonków.
3. W przypadku braku obu powyższych – prawo ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli jedno z nich wciąż tam mieszka.

Wybór właściwego prawa jest niezwykle istotny, ponieważ od niego zależą przesłanki rozwodu, możliwość orzeczenia o winie oraz konsekwencje takiego orzeczenia, na przykład w kwestii alimentów.

Konsekwencje orzeczenia o wyłącznej winie w rozwodzie międzynarodowym.

Orzeczenie o wyłącznej winie jednego małżonka ma dalekosiężne skutki, zwłaszcza w kwestiach finansowych.

Alimenty na rzecz byłego małżonka.
Małżonek, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, nie może żądać alimentów od drugiego małżonka, nawet jeśli znalazłby się w niedostatku. Natomiast małżonek niewinny, jeśli wskutek rozwodu jego sytuacja materialna znacząco się pogorszyła, może żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, nawet jeśli nie znalazł się w niedostatku.

Wpływ na podział majątku.
W polskim prawie orzeczenie o winie nie ma wpływu na sposób podziału majątku wspólnego. Majątek dzieli się na równe części, chyba że strony umówią się inaczej lub istnieją wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają nierówny podział (np. rażące zaniedbanie przyczyniania się do powstania majątku wspólnego przez jednego z małżonków). W niektórych systemach prawnych orzeczenie o winie może jednak mieć wpływ na podział majątku.

Aspekty moralne i psychologiczne.
Orzeczenie o winie może być istotne z perspektywy osobistej i moralnej, dając poczucie sprawiedliwości stronie niewinnej.

Rozwód międzynarodowy a dzieci

W przypadku rozwodów międzynarodowych kwestie związane z dziećmi są szczególnie wrażliwe. Rozporządzenie Bruksela II bis reguluje również jurysdykcję w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej, takich jak:

Władza rodzicielska.
Ustalenie, któremu z rodziców będzie przysługiwała władza rodzicielska nad dziećmi.

Kontakty z dziećmi.
Określenie harmonogramu spotkań i kontaktów z dziećmi dla rodzica, z którym dzieci nie mieszkają na stałe.

Alimenty na dzieci.
Zasady ustalania i egzekwowania alimentów na dzieci. Warto pamiętać, że orzeczenie o winie rodziców nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny wobec dzieci.

W sprawach dzieci zawsze priorytetem jest ich dobro, niezależnie od miejsca ich zamieszkania czy obywatelstwa rodziców.

Rola adwokata w rozwodzie międzynarodowym z orzeczeniem o winie.

Jako adwokat specjalizujący się w rozwodach międzynarodowych, moim zadaniem jest przeprowadzenie klienta przez całe postępowanie, dbając o jego interesy. Rozumiem złożoność przepisów prawnych i wiem, jak zastosować je w praktyce. Pomagam w określeniu właściwego sądu i prawa, które będzie miało zastosowanie do konkretnej sprawy. Doradzam w zakresie konsekwencji orzeczenia o winie, w tym w kwestiach alimentacyjnych. Przygotowuję wszelkie niezbędne dokumenty, reprezentuję klienta przed sądem i negocjuję warunki rozstania. Moim celem jest uzyskanie jak najkorzystniejszego rozstrzygnięcia dla klienta, minimalizując stres i emocjonalne obciążenie związane z procesem rozwodowym.

Rozwód międzynarodowy z orzeczeniem o winie – przykład z życia.

Pani Zofia, obywatelka Polski, zwróciła się do mnie z prośbą o pomoc w przeprowadzeniu rozwodu z panem Jurgenem, obywatelem Niemiec. Oboje mieszkali w Polsce, ale pan Jurgen często przebywał służbowo w Niemczech. Pani Zofia pragnęła orzeczenia o wyłącznej winie męża z uwagi na jego niewierność. Moim zadaniem było ustalenie, który sąd (polski czy niemiecki) będzie właściwy do rozpoznania sprawy, a także jakie prawo będzie miało zastosowanie do samego rozwodu. Po analizie sprawy stwierdziłem, że ze względu na wspólne miejsce zamieszkania w Polsce, zastosowanie znajdzie polskie prawo.

Przygotowałem pozew o rozwód z orzeczeniem o wyłącznej winie pana Jurgena, zbierając dowody na poparcie twierdzeń pani Zofii. Reprezentowałem ją w sądzie, gdzie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, sąd orzekł rozwód z wyłącznej winy pana Jurgena i alimenty od byłego męża w związku z pogorszeniem jej sytuacji materialnej po rozwodzie. Zasądzone zostały także alimenty na rzecz małoletnich dzieci. Pan Jurgen nie chciał płacić dobrowolnie musiałem w imieniu klientki dochodzić alimentów w Niemczech korzystając z przepisów Unii Europejskiej dotyczących uznawania i egzekwowania orzeczeń alimentacyjnych Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009, tzw. „rozporządzenie alimentacyjne”.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).

Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.).

Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. 2011 nr 80 poz. 432 ze zm.), ustawa z dnia 4 lutego 2011 r.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, s. 1 ze zm.).

Rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010 z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2010, s. 10 ze zm.) – uwaga: nie obowiązuje w Polsce.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 dotyczące uznawania i egzekwowania orzeczeń alimentacyjnych tzw. „rozporządzenie alimentacyjne”.