Każdy rodzic pragnie dla swojego dziecka jak najlepiej, a podejmowanie decyzji w jego sprawach to codzienność. Co jednak, gdy rodzice są w konflikcie i nie potrafią dojść do porozumienia w kwestiach kluczowych dla ich pociechy? Wtedy pojawia się problem istotnych spraw dziecka. Czym są istotne sprawy dziecka i co zrobić, gdy rodzice mają odmienne zdanie na ich temat? Jako doświadczony adwokat specjalizujący się w prawie rodzinnym postaram się przybliżyć tą problematykę.

Co to są istotne sprawy dziecka?

Przepisy prawa rodzinnego nie zawierają dokładnej definicji pojęcia istotne sprawy dziecka. W orzecznictwie i doktrynie prawa rodzinnego ukształtowały się jednak pewne kryteria pozwalające określić, które decyzje w sprawach dziecka mają taki charakter. Do istotnych spraw dziecka zalicza się przede wszystkim te kwestie, które mają fundamentalne znaczenie dla jego życia, zdrowia, rozwoju i przyszłości. Decyzje te są zazwyczaj nieodwracalne lub mają dalekosiężne skutki, a ich podjęcie wymaga współdziałania obojga rodziców, o ile posiadają pełną władzę rodzicielską.

Przykłady istotnych spraw dziecka

Do najczęściej wymienianych w praktyce istotnych spraw dziecka należą:

• Miejsce pobytu: zmiana miejsca zamieszkania dziecka na stałe lub na dłuższy czas, zwłaszcza gdy wiąże się to z przeprowadzką do innego miasta, województwa, a tym bardziej kraju.
• Wybór szkoły i kierunku edukacji: dotyczy to nie tylko wyboru konkretnej placówki (szkoły publicznej, prywatnej, międzynarodowej), ale także decyzji o kontynuowaniu nauki w danej szkole po zmianie miejsca zamieszkania rodzica. Ważny jest również wybór rodzaju szkoły, np. szkoły sportowej, artystycznej.
• Sposób leczenia i zabiegi medyczne: mowa o poważnych zabiegach chirurgicznych, długotrwałych terapiach, leczeniu chorób przewlekłych, a także decyzjach o szczepieniach, które budzą kontrowersje. Nie dotyczy to drobnych, rutynowych kwestii medycznych, takich jak wizyty u dentysty czy leczenie przeziębienia.
• Wybór imienia i nazwiska: w przypadku, gdy rodzice nie doszli do porozumienia co do tych kwestii, konieczna jest ingerencja sądu.
• Kwestie religijne: wybór religii, przystąpienie do sakramentów, udział w katechezie. Są to kwestie o doniosłym znaczeniu dla rozwoju duchowego dziecka, które mogą rodzić konflikty między rodzicami o różnych wyznaniach.
• Wydanie paszportu: decyzja ta wiąże się z możliwością wyjazdu dziecka za granicę, dlatego też uznawana jest za istotną sprawę dziecka.

Brak zgody na decyzje w istotnych sprawach dziecka. Co zrobić?

Gdy rodzice posiadający pełną władzę rodzicielską nie mogą porozumieć się co do decyzji w sprawach dziecka, mogą skorzystać z kilku opcji. Najlepszym, bo najmniej inwazyjnym rozwiązaniem, jest podjęcie próby mediacji lub skorzystanie z porady prawnej. Adwokat specjalizujący się w prawie rodzinnym może pomóc w znalezieniu kompromisu i uniknięciu drogi sądowej.

Jeśli jednak ugoda nie jest możliwa, każdemu z rodziców przysługuje prawo do złożenia do sądu rodzinnego wniosku o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka. Sąd, po wysłuchaniu stanowisk rodziców oraz, jeśli wiek i dojrzałość dziecka na to pozwalają, również jego samego, podejmuje decyzję, kierując się zawsze dobrem dziecka. Sąd może wskazać, kto z rodziców ma podjąć ostateczną decyzję lub sam rozstrzygnąć sporną kwestię.

Istotne sprawy dziecka – rozstrzygnięcie przez sąd, adwokat Warszawa

Sąd, rozstrzygając o istotnych sprawach dziecka, kieruje się nadrzędną zasadą, jaką jest dobro dziecka. Oznacza to, że nie faworyzuje żadnego z rodziców, a swoją decyzję opiera na wnikliwej analizie sytuacji i potrzeb dziecka. Sąd może przykładowo, w sporze o wybór szkoły, zażądać opinii psychologa lub kuratora, który zbada, która z propozycji rodziców jest bardziej korzystna dla rozwoju dziecka. W przypadkach, gdy spór dotyczy kwestii zdrowotnych, sąd może powołać biegłego lekarza.

Decyzja sądu w tej kwestii ma charakter ostateczny i wiążący dla obojga rodziców, nawet jeśli jeden z nich jest jej przeciwny.

Istotne sprawy dziecka adwokat Warszawa

Jako adwokat, w sprawach dotyczących rozstrzygnięcia o istotnych sprawach dziecka, jestem przede wszystkim doradcą i mediatorem. Moja rola polega na pomocy w zrozumieniu, które z kwestii faktycznie są „istotne” w świetle prawa, i jakie są możliwe drogi postępowania. Pomagam przygotować wniosek do sądu i reprezentuję mojego klienta w trakcie postępowania. Moim celem jest skuteczne przedstawienie stanowiska i argumentacji, która przekona sąd, że propozycja mojego klienta jest zgodna z dobrem dziecka.

Istotne sprawy dziecka – przykład z życia

Pani Monika po rozstaniu z mężem, panem Jarkiem, nie mogła dojść z nim do porozumienia w kwestii przeprowadzki wraz z dzieckiem do miasta w odległej części Polski. W tajemnicy podjęła już pewne działania zapisując syna do odległej od miejsca zamieszkania szkoły. Ojciec nie wyraził na to zgody, bowiem był przeciwny wyjazdu syna na prowincję, zmiany szkoły, podkreślał także utrudniony kontakt jaki miałby wówczas z synem, bowiem nie byłby w stanie realizować spotkań z dzieckiem podróżując kilkaset kilometrów w jedną stronę.

Sprawa trafiła do mnie. Po konsultacji z klientem, niezwłocznie złożyłem wniosek o zabezpieczenie poprzez ustalenie obowiązku edukacyjnego dziecka w mieście dotychczasowym miejsca zamieszkania. Zaproponowałem klientowi złożenie do wniosku o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka, w postaci rozstrzygnięcia czy przeprowadzka do odległego od dotychczasowego centrum życiowego dziecka będzie zgodna z jego dobrem, alternatywnie wnosząc o zmianę miejsca zamieszkania dziecka na miejsce zamieszkania ojca.

W trakcie postępowania wykazałem, że planowany wyjazd pani Moniki zdestabilizuje funkcjonowanie dziecka, wyrwanego z dotychczasowego środowiska do którego przywykło. Moje tezy poparli biegli, którzy uznali że dobro dziecka i nie narażanie go na zmianę środowiska rówieśniczego, stres związany ze zmianą szkoły, a nade wszystko zmniejszenie częstotliwości spotkań z ojcem, co wpłynie na zaburzenie dotychczasowej relacji rodzinnych. Sąd rozstrzygając tę istotną kwestie dziecka i przychylił się do mojego wniosku,  nakazując pozostanie chłopca w dotychczasowe placówce edukacyjnej, w przypadku braku powrotu matki, umieszczenie chłopca w miejscu zamieszkania ojca.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).
Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 z późn. zm.).